SONG NHỊ & DIÊN NGHỊ

 

HUỆ THU - nhà thơ nữ của ý tưởng ngôn từ phong phú tinh tế mang nhiều nét vẻ đẹp

           

 

Tiếng ru của mẹ thuở nào thẩm thấu, lắng đọng sâu tiềm thức trẻ thơ, để - khi lớn lên, khoác chiếc áo dài đồng phục màu xanh biển của trường Trung học Bùi thị Xuân Đà Lạt, Huệ Thu đi vào ảo thực thi ca bằng những cảm nghĩ đầu đời thiết tha, trong sáng, nồng nàn tình tự ca dao... Thành phố sương mù, nơi chị sinh ra, và cho đến lúc trưởng thành, đã trao gửi cho Huệ Thu thiên nhiên, vạn vật, trăm màu, trăm vẻ, qua đó Huệ Thu hình thành thi tập SƯƠNG CHIỀU THU ĐỌNG 1994. Tiếp theo những năm sau, các thi phẩm khác lần lượt được ấn hành tại thành phố Thung Lũng San Jose, nơi Huệ Thu chọn làm quê hương tỵ nạn:  Mở Ngõ Phù Vân 1995   Lục Bát Huệ Thu 1997   Đầu Non Mây Trắng 1998    Tứ Tuyệt Huệ Thu 1998  

 

Qua các thi tập vừa kể của chị, người đọc có thể nhận diện chân dung thơ Huệ Thu từ bối cảnh cõi sống, từ nguồn ngọn tâm tình riêng tư  và sự thôi thúc giải bày, trang trải. Nhập vào dòng chảy của đoàn người lưu xứ, nhà thơ nữ này đã từng trăn trở nhiều về nỗi buồn ly hương, sau khi đành đoạn phải ra đi vì không thể tìm thấy an bình như đã từng mơ ước. Cuộc vượt thoát, qua những lần đi hiểm nguy, một còn, một mất, với tâm nguyện thà đi, dù rủi ro không đến còn hơn chịu chôn chặt giữa trùng trùng vây hãm ngay trong lòng sông núi quê nhà.

 

Cuộc sống vốn dĩ là một phạm trù triết lý phức hợp, với nhiều nan đề, vấn nạn. Khi ước muốn đã đạt, ngẩng nhìn vòm trời cao rộng, hít thở không khí tự do, cũng là lúc người thơ lại bắt đầu một cuộc trở về bằng tâm thức:

 

Gọi quê hương, gọi hoài trên đất Mỹ

Việt Nam ơi! Đà lạt của tôi ơi!

 

Thúy Kiều của Nguyễn Du, mười lăm năm luân lạc, kết thúc bằng một tương phùng, với Huệ Thu, mười lăm năm - thời gian còn mãi lênh đênh vô định, chưa thấy cuộc tương phùng thì đã mất mát máu thịt thân yêu:      

 

Mười lăm năm mỗi ngày thêm

Quê hương mây phủ, trắng thềm Ca Dao

Mẹ chờ nước mắt chao chao

Cha mong, thất vọng đã vào huyệt sâu

 

Và cứ thế, con người phải dấn bước theo bóng thời gian, đi về phía trước, nhìn lại phía sau, từng đường nét đậm nhạt, quê hương mờ khuất cuối trời mây:

 

Đường đi - một bước - dặm dài

Quê hương - nhìn lại - xa ngoài chân mây!

 

Thơ là nguồn tái tạo hy vọng, phác họa ước mơ, cứu rỗi lỡ lầm, nhưng Thơ cũng gieo vào tâm trạng con người ảo giác của quá khứ, âm vọng khô khốc, bẽ bàng... Dù đang thênh thang dưới vòm trời tự do, dĩ vãng khắc nghiệt vẫn bám theo ám ảnh con người. Tiếng kẻng răn đe, thôi thúc trong một xã hội rập khuôn theo hệ thống trại tù, trại lính một thời chưa phai nhạt trong tâm trí, khiến nhà thơ băn khoăn tình chung riêng, thắc mắc, u-hoài, nghi hoặc, cô đơn:

 

Tình riêng - con cá lặng lờ

Tình chung - con nhện giăng tơ... một mình!

Còn gì để gọi là tin

Quê hương - tiếng kẻng cầm canh, chắc còn?

(Nửa Đêm Trong Vườn Riêng Một Cõi)

 

 

Ký ức nhà thơ lại hằn lên nỗi nhớ từng con đường thân thuộc của thủ đô miền Nam, Công Lý, Lê Lợi của Sài Gòn. Quên sao được những tất tả, lận đận với kế sinh nhai  giữa buổi giao thời, nhiễu nhương, bất ổn ấy, ngồi bán sách “xôn” lề đường, qua ngày đoạn tháng giữa Sài Gòn đổi màu, đổi chủ:

 

Sài Gòn

Công Lý băng ngang

Lê Lợi xẻ dọc những hàng sách xôn

Nhớ hoài một thuở kiếm cơm

Ngồi bên đống sách, nhai sờn gáy da.

 

Với quê hương hôm nay - quê hương hoài niệm, với Sài Gòn - biết bao nỗi nhớ thương, Huệ Thu đã đi tìm quê hương trên đất Mỹ, giữa dòng hiện thực mà lui vào siêu thực, mộng mị. Lời độc thoại chất nặng ưu tư, ẩn ức:

 

Sài Gòn

Ôi nhớ, ôi thương

Sao đây cũng nắng, đâu đường lá me

Sài Gòn nỡ bỏ ra đi

Mười năm chưa có buổi về là sao?

           

Sài Gòn

Ai đến với tôi

Ru cho nghe với những lời Ca Dao

Đèn xanh, đèn đỏ, xôn xao

Ở đây nước Mỹ, chỗ nào quê hương?

(Sài Gòn Ơi)

 

Thơ Huệ Thu, tình và cảnh đều mang ấn tượng. Một bông hoa, lá cỏ, cành cây, gió nắng, sương mưa, thiên nhiên, vạn vật... đều được tác giả gửi gắm nhiều tình ý âm sắc đầy cảm xúc:

Tôi từ Lũng Nắng lên đây

Ngắm sương vùng Vịnh, ngắm cây bạc đầu

Thấy mình như ở đời sau

Hồn bay lãng đãng chỗ nào vu vơ...

......

Sương mù... ơi sương mông mênh

Xe qua Gold’ Gate tôi chìm trong sương

Sương mờ. Đèn mở - Xe nương

Tưởng đâu ánh mắt ai buồn dõi theo.

(Sương Mù Ở San Francisco)

 

Tâm trạng của kẻ tha phương khắc khoải, trăn trở đều khắp trong thơ Huệ Thu. Không chỉ tình chung sông núi, mà ngay cả tình riêng thi sĩ . Tình yêu của Huệ Thu - mối tình Thơ nặng khối đá tảng, mà thanh thoát vút cao, nhẹ như tơ trời, ảo mờ trong hiện hữu... Giữa cơn lốc, đôi khi nghiệt ngã của tình yêu, mịt mờ ngày tới, con nguời đồng điệu thi ca không nản lòng sờn chí, vẫn tin đối tượng của con tim: “Tôi còn yêu! Dẫu tương lai mù mịt. Bởi tình anh là ánh sáng nhiệm màu”. Niềm tin ấy lấp lánh nhân sinh quan của nhà thơ nữ này, càng thêm yêu cuộc sống và cuộc sống thật đáng yêu:

 

Khi xưa, của những người hiền

Khi nay, của những người quên chuyện đời

Khi nao trong cõi con người

Đời cay đắng mấy, nụ cười vẫn thơm.

Huệ Thu có nhiều câu thơ truyền động. Nhiều câu xứng đáng là những câu thơ tuyệt cú của chị. Thơ Huệ Thu phong phú ngôn từ, ý tưởng gợi cảm. Âm điệu Lục bát mang nét đẹp Nguyễn Du. Tập Tứ Tuyệt Huệ Thu với 118 bài thơ là 118 bông hoa đẹp hài hòa thanh sắc, đan kết giữa ý và từ.  Lục Bát, Tứ Tuyệt là cái rất riêng của Huệ Thu, một Huệ Thu tinh tế từng cảm xúc của những nỗi đau thế sự, tình yêu, và thân phận.

 

 

TÓC KỶ NIỆM

 

Những sợi tóc một thời xưa còn sót

Dài làm sao ngày tháng tuổi xuân tôi!

Sáng hôm nay giở lưu bút một thời

Bất chợt thấy tóc tôi rơi hồi nhỏ

 

Cái màu đen của gỗ mun còn đó

Khi lớn lên... ai cứ bảo huyền mơ

Rồi người ta... làm tặng những bài thơ

Tôi giấu mẹ - bây giờ còn giấu mẹ!

 

Chuyện tình yêu có một ngày đem kể

Chắc là buồn, buồn lắm, kể, nên chăng?

Nghĩ không nên! Bởi đã muốn ăn năn

Sao mình sống đến tuổi này chi nhỉ!

 

Gọi Quê Hương, gọi hoài trên đất Mỹ

Việt Nam ơi! Đà Lạt của tôi ơi!

Tôi cầm lên sợi tóc để vào môi

Tôi không cắn cho tóc rời từng khúc

 

Tôi phân vân giữa ngọt ngào hạnh phúc

Giữa niềm đau nỗi nhục đã từ lâu...

Tôi đọc hoài tác phẩm của Nguyễn Du

Và tôi hiểu chữ Tân Thanh rất đẹp! 

 

Tập lưu bút tôi giở ra rồi khép

Sợi tóc dài cất lại để tương tư

Ôi tuổi Xuân, tuổi Hạ, tuổi bây giờ

Bao lứa tóc đã rơi cùng tuổi mộng!

 

Những sợi tóc mùa Đông đang lạnh cóng

Người yêu ơi! làm thơ nữa cho đời!

 

 

NỬA ĐÊM TRONG VƯỜN

RIÊNG MỘT CÕI

 

Khi chén rượu, Khi cuộc cờ

Khi xem hoa nở, Khi chờ trăng lên

Nguyễn Du

 

Khi xưa, của những người hiền

Khi nay, của những người quên chuyện đời

Khi nao, trong cõi con người

đời cay đắng mấy, nụ cười vẫn thơm?

 

Thơ từng ôm

mặt trời từng hạt...

nửa đêm buồn thảng thốt thơ ai

đường đi - một bước - dặm dài

Quê Hương - nhìn lại - xa ngoài chân mây!

 

Rượu hồng... một giọt, đã say

Cờ đang dở cuộc nên ray rứt lòng

và hoa... Sắc Tức Thị Không

và trăng, ơi...chỉ là vòng ảo hư!

 

Tụng hồi Kinh

thấy Như Như

Rượu - Cờ - Hoa - Nguyệt mong từ thuở xưa

Tình riêng - con cá lặng lờ

Tình chung - con nhện giăng tơ... một mình!

Còn gì để gọi là tin?

Quê Hương - Tiếng kẻng cầm canh, chắc còn?

 

Nhớ sao hàng phượng Ngọc Sơn

Nhớ sao mảng nắng Sài Gòn, hoa me

Vui chăng nếu có buổi về

Nhắc bao nhiêu nỗi lòng khuya, đêm này...

 

huệ thu

 

           

MỘT CHIỀU

THỨ BẢY Ở SAN JOSE

 

Mây bay trên nóc giáo đường

Mây tan vừa lúc tiếng chuông gọi trời

Tôi nhìn đọt nắng xanh rơi

Rớt trên hiu quạnh là đời quạnh hiu!

 

Mây bay chiều hỡi ơi chiều

Cái chuông đồng nặng ai treo tháp ngà

Lời nào theo gió bay xa

Lời nào ở lại lòng ta, lòng người?

 

Mây bay mà nắng còn tươi

Còn màu son đậm trên môi nụ tình

Chợt nghe buốt lạnh lời kinh

Câu ta ước nguyện, câu mình nỡ quên

 

Mây bay chiều ơi mông mênh

Tôi Thu bước nhỏ buồn tênh lối về

Giáo đường chỗ tỉnh nơi mê

Chỗ vương những sợi tóc thề xưa đâu?

(Lục bát Huệ Thu)